Veilige banken als crisisremedie
16-02-2009
Samenvatting door: Freek Tunderman
'Is greed still good?', staat in vette letters op een omslag van het Amerikaanse blad Fortune, opgenomen in de Powerpoint-presentatie van de minister. De kop verwijst naar het motto Greed is good van de meedogenloze beurshandelaar Gordon Gekko uit de film Wall Street.
Verschillende niveaus
"Er verschillende niveaus waarop je de kredietcrisis kunt benaderen", zegt Bos. "De meeste mensen kijken naar wat er misging bij de banken en de toezichthouders. Maar je kunt ook een niveau hoger gaan, dan kom je bij het ideologische verhaal over de rol van de overheid en de markt."
Het derde niveau dat de minister onderscheidt is dat van de deugden, de normen en waarden.
Banken zijn volgens Bos in de loop der tijd op steeds nieuwere manieren veel grotere sommen geld gaan uitlenen. Dit ging gepaard met veel grotere risico’s. Hij laat een ingewikkelde schematische weergave zien van een belegging in Amerikaanse hypotheken.
"Dit type producten kwam op. Gewone beleggers werden enorm afhankelijk van de huizenprijs, omdat ergens onderliggend een hypotheek zat op het woning van mensen die dat eigenlijk niet konden betalen."
Te ingewikkeld
Een van de redenen waarom het misgegaan is, is dat degenen die verantwoordelijk waren voor deze producten ze zelf niet begrepen, aldus de minister.
Over de rol van de overheid en de markt zegt Bos, dat toen hij aantrad als PvdA-leider, een van de eerste dingen die hij moest doen het vernieuwen was van het beginselprogramma van de partij.
Passage nationalisatie
Als moderne sociaaldemocraat schrapte hij de passage die zei dat banken genationaliseerd moesten worden. "En zie nu: ABN Amro is genationaliseerd en twee andere banken liggen aan het infuus. Het risico van niks doen was groter."
Dat er dus banken zijn die te groot zijn om ze te kunnen laten omvallen, roept wel vragen op, zegt de minister. Bijvoorbeeld of sommige banken niet té groot geworden zijn. En of de belastingbetaler er wel voor moet opdraaien als banken omvallen.
Veilige banken
"In de toekomst zou je daarom bijvoorbeeld onderscheid kunnen maken tussen veilige banken en niet-veilige banken", zegt hij. Bij de veilige banken krijg je misschien een wat minder hoge rente, maar zit je wel altijd goed. Zit je bij een onveilige bank, dan heb je kans op hogere rendementen, maar loop je ook het risico dat hij omvalt.
Een andere interessante vraag is volgens Bos, of de bank er is voor zijn aandeelhouders of voor zijn spaarders.
Alleen als iedereen het doet
Om crisissen als de huidige in het vervolg te voorkomen kan de overheid volgens Bos regels maken op het gebied van beloningsbeleid, transparantie en dergelijke, maar alleen als iedereen dat doet. Anders loopt iedereen naar waar er minder regels zijn.
Bankiers zouden verplicht kunnen worden een eed af te leggen of een examen te doen voor ze aan de slag mogen, wordt wel geopperd.
Wat zelf doen
"En wat kunnen jullie zelf doen? Jullie kunnen kiezen naar welke bank je gaat, wat voor risico je aanvaardbaar vindt. Je kunt invloed uitoefenen op wat financiële instellingen wel en niet doen", aldus Bos maandagmiddag in Rotterdam.
Dan is het tijd voor vragen. Op de vraag hoe hij terugkijkt op zijn uitspraak van begin 2008 dat de recessie in de VS niet zou overwaaien naar Nederland, zegt hij dat hij "en vele experts" het vele malen mis hadden.
Twee procent krimp of erger
"Een jaar geleden voorspelde het CPB voor komend jaar een groei van 2,25 procent, dat werd bijgesteld naar 1,75 procent. Maar morgen wordt waarschijnlijk bekendgemaakt dat het toch min 2 procent is, of erger."
De studenten waarderen de komst van de minister zeer. "Interessant om op deze manier iets over de praktijk te horen", zegt student bedrijfskunde Laura Dikker.
Wat bij haar vooral is blijven hangen, is dat het ook om je eigen moraal gaat. "Ja, daar wordt bij ons bij bedrijfskunde in ieder geval te weinig aandacht aan besteed."
z24.nl< vorige pagina